Cengiz Aytmatov’un Beyaz Gemi adlı eseri, bir çocuğun hayal dünyası üzerinden toplumun çöküşünü, değerlerin yitirilmesini ve doğa ile insan arasındaki bağın kopuşunu simgeler.
Roman, yedi yaşında bir çocuğun hikâyesini anlatır. Ailesi tarafından terk edilen çocuk, dedesi Mümin ve bir kaç akrabası ile birlikte yaşamaktadır. Çocuk, yalnızlığını hayal gücüyle aşmaya çalışır. Dürbünle gölde izlediği beyaz geminin içinde babasının olduğunu hayal eder. En büyük arzusu , bir gün balık olup uzaktan dürbünle gördüğü beyaz gemiye ulaşmak ve babasına kavuşmaktır.
Dedesi Mümin’in anlattığı Maral Ana efsanesi, çocuğun dünyasında çok önemli bir yere sahiptir. Bu efsaneye göre, Kırgız halkı zamanında bir dişi geyik tarafından kurtarılmış ve bugünkü varlığına kavuşmuştur. Bu nedenle geyikler kutsaldır, asla zarar verilmemelidir. Fakat ne yazık ki büyükler bu değerlere sahip çıkmaz.
Orman korucusu Orozkul’un baskısıyla Mümin Dede, kendi anlattığı efsaneye ihanet ederek bir dişi geyiği öldürmek zorunda kalır. Bu olay, çocuğun iç dünyasında geri dönülmez bir yıkıma sebep olur. Hem doğaya hem de kutsal değerlere duyduğu inanç sarsılır.
Çocuğun içinde yaşadığı dünya öyle acımasızdır ki, hayallerine bile yer kalmaz. Sonunda, çocuk kendini ırmağa bırakır… Belki yüzerek beyaz gemiye ulaşmak, belki de her şeyden kurtulmak için..